Zygmunt III Waza (1587-1632)

 

 

Urodzony w 1566 roku, syn króla szwedzkiego Jana III Wazy i Katarzyny Jagiellonki. Obrany królem Polski w 1587 roku, zraził sobie szlachtę i magnatów sympatią do rządów absolutnych i popieraniem kontrreformacji (rokosz Zebrzydowskiego w 1606 r.). Po śmierci ojca koronował się na króla Szwecji, co wywołało w następstwie długotrwałe zmagania szwedzko-polskie zakończone, pomimo początkowych zwycięstw, utratą przez Polskę części Inflant. Dążenia do objęcia tronu moskiewskiego nie dały rezultatu, mimo zajęcia Moskwy w 1610 roku. Prowadził politykę prohabsburską, co uwikłało Polskę w wojny z Turcją (klęska pod Cecorą i zwycięstwo pod Chocimiem). Przeniósł stolicę z Krakowa do Warszawy. Zmarł w 1632 roku w Warszawie. Pochowany został na Wawelu.

 

1

 

28

 

3

 

14

 

29 30

 

1587 - Podwójna elekcja. Konflikt zbrojny o tron między królem a kontrkandydatem - Maksymilianem Habsburgiem. Panowanie Zygmunta III Wazy (do 1632). Budowa ratusza Starego Miasta w Gdańsku (do 1595);

1588 - Bitwa pod Byczyną - zwycięstwo Jana Zamoyskiego nad wojskami Maksymiliana Habsburga (wziętego do niewoli). Pierwszy polski podręcznik rolnictwa - Gospodarstwo Anzelma Gostomskiego. Ostateczna kodyfikacja praw na Litwie;

 

54 55

 

4

 

Po zwycięstwie pod Byczyną w roku 1588 Zamoyski wziął do niewoli arcyksięcia austriackiego Maksymiliana, który siłą pragnął zagarnąć koronę polską.

 

56

 

3a

 

Rycerstwo za czasów Zygmunta III Wazy

 

1589 - Traktat pokojowy z Habsburgami (będzińsko-bytomski). Utworzenie ordynacji zamojskiej przez kanclerza Jana Zamoyskiego (istniała do 1944);

1591 - Pierwsze powstanie kozackie (do 1593), pod wodzą Krzysztofa Kosińskiego. Ataki pospólstwa na zbory innowiercze w Krakowie i Wilnie;

1593 - Koronacja króla Polski Zygmunta III Wazy na króla Szwecji (detronizacja w 1599);

1594 - Jan Zamoyski powołuje do życia Akademię Zamojską oraz drukarnię i bibliotekę w Zamościu;

 

5

 

19

 

22

 

1595 - Kolejne powstanie kozackie, pod wodzą Semena Nalewajki (zginął w 1597);

1596 - Unia brzeska - uznanie zwierzchności papieża przez część prawosławnych mieszkańców Rzeczypospolitej. Przeniesienie stolicy z Krakowa do Warszawy;

 

17

 

21

 

26 

 

1597 - Opublikowanie Kazań sejmowych Piotra Skargi. Przebudowa (do 1619) Zamku Królewskiego w Warszawie;

 

 36a

 

16

 

1598 - Druga wyprawa Zygmunta III Wazy do Szwecji - klęska pod Linkoping;

1599 - Ukazanie się drukiem Biblii w tłumaczeniu Jakuba Wujka;

 

13

 

1600 - Nieudana próba zawarcia unii z Rosją. Początek pierwszego etapu wojen ze Szwecją o Inflanty (do 1611);

1602 - Założenie akademii ariańskiej w Krakowie;

1603 - Początek budowy (do 1609) klasztoru Bernardynów w Kalwarii Zebrzydowskiej;

1604 - Zwycięstwo w bitwie ze Szwedami pod Białym Kamieniem. Pierwsza "dymitriada" (do 1606) - rzekomo ocalały syn cara Iwana IV Groźnego obejmuje rządy w Moskwie z pomocą wojsk polskich;

1605 - Zwycięstwo nad Szwedami w bitwie pod Kircholmem (siły polskie pod wodzą Jana Karola Chodkiewicza). Narysowanie pierwszego planu Moskwy, przez polskiego kartografa Tomasza Makowskiego;

 

53

 

37

 

38

 

39

 

40

 

1606 - Rokosz wojewody krakowskiego Mikołaja Zebrzydowskiego (do 1609);

1607 - Klęska rokoszan w bitwie z wojskami królewskimi pod Guzowem. Druga "dymitriada" (do 1608) - rokowania Polaków z nowym carem, Wasylem Szujskim;

1609 - Wojna z Rosją - oblężenie Smoleńska przez wojska polskie. Zygmunt III Waza z rodziną i dworem ostatecznie opuszcza Wawel i przenosi się do Warszawy;

1610 - Bitwa pod Kłuszynem - zwycięstwo hetmana Stanisława Żółkiewskiego nad carem Wasylem Szujskim. Zajęcie Kremla przez Polaków. Zygmunt III Waza żąda dla siebie tronu carskiego;

 

10 zł Kłuszyn 

Rok emisji: 2010

Nakład: 60.000 szt.

Metal: srebrna (Ag 925)

Waga: 14,14 g

Średnica: 40,0 x 26,0 mm (elipsa)

Stempel lustrzany

 

42

 

43

 

23 

 

1611 - Zdobycie Smoleńska przez wojska polskie. Urodził się Jan Heweliusz (zm. 1687), astronom gdański. Przywilej erekcyjny króla Zygmunta III dla uniwersytetu w Poznaniu;

 

7

 

8

 

15

 

24

 

25

 

50