Władysław I Łokietek (1306-1333)

 

 

Urodzony w 1260 lub 1261 roku, syn Kazimierza, księcia Kujaw, Łęczycy i Sieradza oraz Eufrozyny z opolsko-raciborskiej linii Piastów. Samodzielne rzady rozpoczął jako władca części Kujaw z Brześciem, później też ziemi sieradzkiej i łęczyckiej. Dwukrotnie - bez powodzenia - zgłaszał swą kandydaturę do tronu krakowskiego. W roku 1296 przejął po Przemyśle II Wielkopolskę i Pomorze Gdańskie, w cztery lata potem utracił jednak całą władzę na rzecz Wacława II i udał się na wygnanie w 1304 roku. Następnie z pomocą Węgrów zajął księstwo sandomierskie, a po upadku rządów czeskich odbudował stopniowo jedność głównych ziem polskich (jednak bez Pomorza Gdańskiego i Kujaw, które zajęli Krzyżacy) i koronował się w 1320 roku w Krakowie. Zmarł w 1333 roku i został pochowany w katedrze wawelskiej.

 

1

 

1a

 

1306 - Śmierć Wacława III. Panowanie Władysława Łokietka (do 1333) i objęcie przez niego we władanie Pomorza Gdańskiego. Rozszerzenie przywilejów wójtów krakowskich przez Władysława Łokietka;

 

2

 

Objęcie Krakowskiego, Pomorza Gdańskiego, Łęczyckiego, Sieradzkiego i Kujaw Brzeskich przez Władysława III Łokietka - Kujawy Inowrocławskie i ziemia dobrzyńska lenne. Wielkopolska pod rządami Henryka Głogowskiego. Poszerzenie Nowej Marchii aż do Noteci.

 

1308 - Brandenburczycy zajmują Gdańsk. Wezwani na pomoc Krzyżacy wypierają ich i opanowują miasto. Rzeź mieszkańców;

 

2a

 

3

 

Zajęcie Gdańska przez Krzyżaków, a Słupska, Sławna, Chojnic przez Brandenburgię.

 

1309 - Zdobycie przez Krzyżakow Świecia i opanowanie Pomorza Gdańskiego. Bunt wójta Poznania Przemka, zwolennika Głogowczyków, przeciw Łokietkowi;

 

4

 

Zajęcie reszty Pomorza Gdańskiego przez Krzyżaków.

 

1310 - Bitwa pod Kłeckiem. Powstrzymanie przez rycerstwo wielkopolskie wojsk śląskich Henryka III Głogowczyka;

1311 - Bunt wójta Alberta w Krakowie (do 1312);

 

16

 

Według Jana Długosza zjazd w Brześciu Kujawskim, na którym zerwano rokowania polsko-krzyżackie, miał miejsce w 1311 roku. Wówczas Wielki Mistrz zakonu, Karol Beffart z Trewiru (panował właściwie od 1312 ), a zdaniem Długosza — Karol „z Liczeburga", miał zaproponować Łokietkowi odkupienie Pomorza, zajętego przez Krzyżaków w 1309. Matejko trzymał się ściśle wersji Długosza. Obraz ukazuje spotkanie Wielkiego Mistrza z Władysławem Łokietkiem — moment zapoznania się władcy polskiego z propozycją. We wnętrzu izby siedzący z lewej Wielki Mistrz krzyżacki, w kolczudze i narzuconym na nią płaszczu, gestykulując wypowiada swoje racje. W głębi — dwaj jego towarzysze zakonni w podobnych strojach (jeden z nich także w szyszaku z pióropuszem z pawich piór). Stojący z prawej strony ze wzburzoną twarzą Władysław Łokietek, w mitrze książęcej, zbroi i paludamencie, w prawej ręce wyciągniętej w stronę Mistrza trzyma obnażony miecz, lewą przytrzymuje tarczę. Za nim rycerz z rozpostartym nad władcą proporcem. Pośrodku niewielki stół, na którym ozłożona chorągiew i dokumenty z pieczęciami. Miecz Łokietka nad stołem symbolizuje przyszłą walkę z Zakonem o Pomorze i ujście Wisły. Namalowany w Krzesławicach w czasie miesięcy letnich 1879.

 

1312 - Powstanie w Wielkopolsce przeciwko rządom Głogowczyków. Cofnięcie przez Władysława Łokietka przywilejów dla wójtów Krakowa i zakaz używania języka niemieckiego w księgach miejskich;

1313 - Oblężenie i zdobycie Poznania, bronionego przez wojta Przemka, przez wojska Władysława Łokietka. Zajęcie przez niego wschodniej i środkowej Wielkopolski (do 1314). Pierwsza wzmianka o Warszawie (dokument księcia Siemowita II rawskiego);

 

14 15

 

1315 - Przymierze zawarte przez Władysława Łokietka z wrogami Brandebburgii: Danią, Szwecją, Norwegią, Rugią, Pomorzem Zachodnim i Meklemburgią:

1316 - Najazd Brandenburczyków na Wielkopolskę (do 1317);

1318 - Wiec w Sulejowie. Możni wszystkich ziem wysyłają do papieża prośbę o zgodę na koronację Władysława Łokietka;

1320 - Koronacja Władysława Łokietka (pierwsza w Krakowie). Koniec rozbicia dzielnicowego. Proces w Inowrocławiu przeciwko Krzyżakom o zagarnięcie Pomorza. Budowa nowej katedry na Wawelu (do 1364). Urodził się Janko z Czarnkowa (zm.1387), kronikarz;

 

10

 

11

 

12

 

13

 

5

 

Usamodzielnienie się Śląska.

 

1321 - Niewykonany wyrok sądu w Brześciu Kujawskim, nakazującym Krzyżakom zwrot Pomorza;

1323 - Polsko-węgierska wyprawa na Ruś Halicko-Włodzimierską;

1325 - Porozumienie Władysława Łokietka z wielkim księciem litewskim Giedyminem:

1326 - Rozejm z Krzyżakami w Łęczycy. Wyprawa Władysława Łokietka na Brandenburgię;

1327 Wyprawa czeska na Śląsk (do 1329), książęta śląscy uznają się lennikami władcy Czech - Jana Luksemburskiego. Wojna z Krzyżakami o Pomorze (do 1332);

1329 - Wyprawa krzyżowa Jana Luksemburskiego i Krzyżaków na Żmudź. Sojusz Jana Luksemburskiego i wielkiego mistrza krzyżackiego przeciwko Litwie i Polsce. Budowa katedry we Fromborku (do 1388);

 

6

 

Zajęcie ziemi dobrzyńskiej oraz Słupska i Sławna przez Krzyżaków. Mazowsze Płockie i dzielnica Głogowska lenne wobec Czech. Sieradzkie z ziemią wieluńską i Łęczyckie wydzielone lenno Polski. Kujawy Inowrocławskie inkorporowane do Polski.

 

1330 - Atak Krzyżaków na Kujawy. Wiec w Chęcinach: ogłoszenie powszechnej wyprawy przeciwko Krzyżakom;

1331 - Bitwa pod Płowcami, powstrzymanie Krzyżaków przez wojska polskie. Najazd Jana Luksemburskiego, wcielenie Śląska do Czech. Kolejny najazd Krzyżaków na Kujawy;

 

6a

 

9

 

1332 - Zawieszenie broni między Polską a Krzyżakami;

 

7

 

Zajęcie całości Kujaw przez Krzyżaków.

 

1333 - Śmierć Władysława Łokietka. Panowanie Kazimierza Wielkiego (do 1370);

 

7a

 

8

 

Państwo Kazimierza III Wielkiego - Krakowskie, Sandomierskie, Poznańskie, Kaliskie oraz zhołdowane Łęczyckie, Sieradzkie z ziemią wieluńską.