Ludwik Węgierski

 

 

Urodzony w 1326 roku, syn Karola Roberta, króla Węgier z dynastii Andegaweńskiej i Elżbiety Łokietkówny. Władzę na Wegrzech objął w 1342 roku. W 1370 roku koronował się na króla Polski zgodnie z układem zawartym za życia Kazimierza Wielkiego. Rządy w Polsce sprawowała w jego imieniu matka. Zapewniły one kontynuację procesu scalania państwa i jego rozwoju gospodarczego. W zamian za zapewnienie sukcesji tronu dla jednej z z córek nadał Ludwik w 1374 roku w Koszycach nowe przywileje dla szlachty. Zmarł w 1382 roku na Węgrzech.

 

1

 

1370 - Śmierć Kazimierza Wielkiego. Panowanie Ludwika Węgierskiego (do 1382). Pierwsza polsko-węgierska unia personalna. Urodził sie Paweł Włodkowic (zm. 1435), prawnik, rektor Akademii Krakowskiej w latach 1414-1415;

1372 - Skazanie przez sąd na banicję Janka z Czarnkowa, oskarżonego o kradzież insygniów z grobu Kazimierza Wielkiego i przygotowanie zamachu stanu;

 

5 

 

1373 - Ostatni książę kujawski z rodu Piastów, Władysław Biały, podejmuje nieudaną próbę zdobycia Kujaw i Wielkopolski (ponawia ją w 1375);

1374 - Przywilej koszycki: w zamian za potwierdzenie przywilejów i obniżenie podatkow (do 2 gr z łanu) szlachta godzi się na dziedziczenie tronu polskiego przez którąś z córek Ludwika Węgierskiego;

 

Złota Bulla Andrzeja II – dokument wydany w 1222 roku przez króla Węgier Andrzeja II, gwarantujący tzw. sługom królewskim (tzw. serwienci, późniejsza szlachta średnia) prawa, jakie wcześniej przysługiwały magnatom:   

    nietykalność osobistą
    nietykalność majątkową
    ograniczenie obowiązku służby wojskowej poza granicami Węgier
    władzę sądowniczą nad chłopami
    wolność od podatków

Król zobowiązywał się także do nie uciekania się do psucia monety. Złota Bulla zakazywała łączenia urzędów przez jedną osobę, ograniczała możliwość powoływania obcokrajowców na urzędy państwowe.

Magnaci otrzymali prawo do rokoszu (ius resistendi) przeciw królowi, który złamie prawo.

Złota Bulla była jedną z podstaw monarchii stanowej na Węgrzech aż do XVIII w. Odegrała dużą rolę w procesie formowania się węgierskiego stanu szlacheckiego. Artykuł o rokoszu skreślono dopiero w 1687 roku, kiedy podczas wojny z Turkami całe Węgry opanował zbrojnie król Leopold I Habsburg (cesarz rzymsko-niemiecki),

Złota Bulla wpłynęła na postawy szlachty czeskiej i polskiej. Przyczyniła się do rozwoju przywilejów szlacheckich w Czechach i Polsce.

Z rządami Ludwika w Polsce wiąże się bardzo przywilej koszycki z 1374 r., który był oparty na wydanej w 1222 r. złotej bulli króla Andrzeja II.

 

4

 

1375 - Powrót Janka z Czarnkowa z wygnania. Praca nad Kroniką (do 1387). Urodził się Zawisza Czarny z Garbowa (zm. 1428), najsławniejszy polski rycerz;

 

1a

 

1b

 

Lech – legendarny protoplasta Polaków, jeden z trzech braci-założycieli państw słowiańskich. Twórca państwa Polan oraz ich stolicy - Gniezna. Brat Czecha i Rusa. Tradycja przypisuje mu stworzenie nazwy pierwszej stolicy Polski i określenie godła państwa – Orła Białego. Legenda o nim pojawiła się m.in. w Polskiej Kronice Wielkopolskiej.

Dawno już, bardzo dawno, trzech braci, Lech, Czech i Rus, rozeszło się w trzy strony świata, aby założyć sobie nowe państwa.

Lech udał się na północ. Szedł długo przez wielkie, nieprzebyte puszcze, które okrywały wówczas naszą ziemię, przedzierał się przez gąszcze, przebywał moczary, kierując się jedynie słońcem lub biegiem wód, aż wyszedł na równinę nad brzegami Warty. Zachwycony pięknością kraju, żyznością ziemi, obfitością ryb i zwierzyny, postanowił tu się zatrzymać i gród sobie zbudować.

Grodem nazywano wówczas miejsce bezpieczne, gdzie można się było bronić przed napaścią nieprzyjaciela. Były to najczęściej drewniane domy, otoczone ostrokołem, to jest jakby parkanem z ostro zakończonych kołów, a niekiedy rowem i wodą. Kiedy w puszczy z rozkazu Lecha ścinano drzewa na budowę grodu, znaleziono całe gniazdo białych orłów. Lech wziął to za dobrą wróżbę i białego orła obrał sobie za znak wojenny, a gród, który zbudował, nazwał Gnieznem.

 

1376 - Najazd Litwinów pod wodzą księcia Kiejstuta, z udziałem Jagiełły i Witolda. Zamieszki antywęgierskie w Krakowie;

1377 - Wyprawa odwetowa Ludwika Węgierskiego na Litwę;

 

2

 

Po śmierci Kazimierza Słupskiego jego lenna przechodzi w rece Władysława Opolczyka.

 

1378 - Gotycki ratusz Głównego Miasta w Gdańsku (do 1382), przebudowany później w stylu renesansowym;

 

3

 

Utrata przez Polskę Rusi Czerwonej z lennami na rzecz Węgier.

 

1382 - Złożenie hołdu lennego Ludwikowi Węgierskiemu przez księcia mazowieckiego Janusza I. Śmierć króla Ludwika Węgierskiego;