Kazimierz III Wielki

 

Urodzony w 1310 roku, syn Władysława Łokietka i księżniczki wielkopolskiej Jadwigi. Objąwszy rządy po śmierci ojca w 1333 roku koronował się w Krakowie. Główną uwagą poświęcił wzmocnieniu wewnętrznej organizacji państwa poprzez reformy wojskowe, skarbowe i prawne, rozwój gospodarczy i kulturalny (założenie uniwersytetu w Krakowie w 1364 r.). Doprowadził do wzrostu znaczenia politycznego Polski na arenie międzynarodowej (krakowski zjazd monarchów w 1364 r.). Podwoił terytorium państwa (odzyskanie Kujaw i ziemi dobrzyńskiej, przyłączenie Rusi Czerwonej), rezygnując zarazem z odzyskania Śląska i Pomorza. Pozbawiony męskich potomków, zapewnił następstwo siostrzeńcowi, Ludwikowi Węgierskiemu. Zmarł w 1370 roku, zwłoki jego spoczęły na Wawelu.

 

1

 

1333 - Śmierć Władysława Łokietka. Panowanie Kazimierza Wielkiego (do 1370);

1335 - Zjazd w Wyszehradzie: zrzeczenie się przez Jana Luksemburskiego praw do korony polskiej;

1337 - Zjazd w Inowrocławiu: Pomorze pozostaje w rekach Krzyżaków, część Kujaw wraca do Polski;

1339 - Układ w Wyszehradzie: w razie śmierci Kazimierza Wielkiego bez pozostawienia męskiego potomka tron Polski obejmie król Węgier Karol Robert lub jego syn. Sąd papieski bezskutecznie nakazuje Krzyżakom zwrot Pomorza i innych ziem. Najstarsza polska książka spisana na papierze ( w kapitule katedralnej w Krakowie, dotychczas na pergaminie);

 

2

 

Inkorporacja lennego Sieradzkiego z ziemią wieluńską.

 

1340 - Wyprawa na Ruś Halicką, zdobycie Lwowa przez Kazimierza Wielkiego. Najazd Litwinów na Mazowsze;

1342 - Początek budowy gotyckiej katedry w Gnieźnie;

1343 - Pokój kaliski z Krzyżakami: zrzeczenie się przez Kazimierza Wielkiego Pomorza w zamian za Kujawy i ziemię dobrzyńską. Budowa kościoła Mariackiego w Gdańsku (do 1502);

 

3

 

Odzyskanie na mocy pokoju kaliskiego przez Polskę - Kujaw i ziemi dobrzyńskiej (lenno). Przyłączenie do Polski Wschowy.

 

1344 - Wyprawa na Ruś: wcielenie ziemi sanockiej i przemyskiej do Królestwa Polskiego;

 

4

 

Przyłączenie do Polski ziemi przemyskiej.

 

1345 - Walki polsko-czeskie, zakończone rozejmem;

1346 - Statuty Kazimierza Wielkiego (wiślicki, biorący w obronę chłopów, i piotrkowski), porządkujace prawo. Budowa Kościoła Mariackiego w Krakowie w dzisiejszej postaci (przed, korpus 1392-1397, koniec 1592);

 

4a

 

1348 - Pokój polsko-czeski w Namysłowie;

1349 - Wyprawa na Ruś Halicko-Włodzimierską, włączenie do Polski Lwowa, Halicza, Chełma, Brześcia i Włodzimierza. Konflikt z Litwą w związku z podbojem ziem ruskich;

 

5

 

Przyłączenie do Polski ziemi lwowskiej.

 

1350 - Potwierdzenie układu o sukcesji (z 1339) przez nowego króla Węgier - Ludwika Wielkiego. Najazdy Litwinów;

1351 - Książęta mazowieccy uznają się lennikami Kazimierza Wielkiego. Kościół NMP w Toruniu (II poł. XIV w.). Kolegiata w Wiślicy (III ćw. XIV w.). Kościół św. Elżbiety we Wrocławiu;

 

6

 

Przyłączenie do Polski części Mazowsza - ziem: płockiej, zakroczymskiej i wiskiej oraz zhołdowanie reszty Mazowsza.

 

1352 - Konfederacja w Wielkopolsce (do 1353);

 

7

 

Inkorporacja do korony lennego Łeczyckiego i ziemi dobrzyńskiej. Zhołdowanie Wołynia Krzemienieckiego.

 

1353 - Ziemie: łęczycka i dobrzyńska wcielone do Korony;

1355 - Ludwik I Wielki obiecuje (w Budzie) rezygnację z nadzwyczajnych podatków w razie objęcia tronu w Polsce;

1356 - Układ o przyjaźni z cesarzem Karolem IV Luksemburskim, potwierdzenie przynalezności Śląska do Czech. Utworzenie przez Kazimierza Wielkiego na zamku krakowskim Sądu Wyższego Prawa Niemieckiego (wsie i miasta lokowane na prawie niemieckim nie muszą odwoływać się do Magdeburga);

 

8

 

Oddanie Czechom ziemi namysłowskiej.

 

1358 - Konflikt Kazimierza Wielkiego z wojewodą poznańskim Maćkiem Borkowicem, zakończony skazaniem Borkowica na śmierć głodową w lochu. Rozejm z Litwą (do 1364);

1360 - Rzeźba "Madonna ze Skalbmierza" (do 1370). Rzeźba "Pieta z Lubiąża";

1363 - Kielich mszalny z kolegiaty w Kaliszu;