Bolesław V Wstydliwy

 

 

Urodzony w 1226 roku, syn Leszka Białego i księżniczki ruskiej Grzymisławy. Mocą aktu z Cieni ustanowiony przyszłym dziedzicem Władysława Laskonogiego, otrzymał wraz z matką księstwo sandomierskie. Kuratelę nad małoletnim Bolesławem starali się sprawować zarówno Konrad Mazowiecki jak i Henryk Brodaty. Ojcowiznę (księstwo krakowskie) objął z poparciem możnych w 1243 roku. Prowadził początkowo politykę prowęgierską (żonaty z Kingą, córką Beli IV), później proczeską. Organizował zwycięskie wyprawy na Jadźwingów. Słynął z łagodnego charakteru i ascetycznej pobożności. Zmarł w w 1279 roku bezpotomnie, pochowany został w krakowskim kościele Franciszkanów.

 

1

 

10

 

14

 

1243 - Bitwa pod Suchodołem - zbuntowane rycerstwo popierajace Bolesława Wstydliwego pokonuje siły Konrada Mazowieckiego. Panowanie Bolesława Wstydliwego (do 1279). Lokacja Szczecina (ponowna w 1245);

 

13

 

15

 

 

2

 

Bolesław V Wstydliwy łączy Krakowskie z Sandomierszczyzną. Krzyżacy w Prusach zajmują tereny do Łyny. powrót kasztelanii Wyszogrodzkiej do Kujaw.

 

1244 - Budowa katedry we Wrocławiu (do 1271), uważanej za pierwszą na ziemiach polskich budowlę gotycką;

1245 - Wyprawa Benedykta Polaka do Mongolii (do 1247);

1246 - Wyprawa Konrada Mazowieckiego na Kraków;

1248 - Podział Śląska między synów Henryka Pobożnego. Pierwsza apteka na ziemiach polskich ( w Świdnicy);

1249 - Opanowanie (do 1252) ziemi lubuskiej przez Brandenburczyków. Bratobójcze walki na Śląsku pomiędzy synami Henryka Pobożnego;

 

3

 

Utrata ziemi lubuskiej na rzecz Niemiec. Podział dzielnicy wocławskiej na wrocławską, legnicką i głogowską. Krzyżacy w Prusach zajmują ziemie do Pregoły.

 

1250 - Uwięzienie (do 1253) Bolesława Pobożnego przez jego brata - Przemysława I. Rozwój gospodarczy: trójpolówka. Lokacja Legnicy;

1251 - Walki z Brandenburczykami o Zbąszyń. Odkrycie złóż soli kamiennej w okolicach Bochni;

 

3a

 

3b

 

19

 

20

 

Dawno, dawno temu, gdy książę Bolesław Wstydliwy został władcą na Wawelu, postanowił on prosić o rękę królewnę węgierską – Kingę. Wysłał więc poselstwo na dwór króla węgierskiego i nakazał podarować królewnie Kindze pierścień zaręczynowy. Królewna Kinga zgodziła się zostać księżną Polski.

Ojciec Kingi chciał jej podarować złoto i kosztowności w posagu, lecz królewna stwierdziła, że nie tego będzie trzeba jej przyszłym poddanym, gdyż książę Bolesław jest zasobny, a jego kraj w dobrobycie żyje. Ojciec więc pyta Kingę: „jakiego więc wiana córko chcesz?” Królewna po namyśle poprosiła ojca by bogactwem soli ich obdarował, czym zyska wdzięczność Bolesława i jego poddanych.

Ojciec chcąc spełnić prośbę córki, zabrał ją do kopalni w Marumuresz i powiedział: „Masz o co prosiłaś, oto bogate pokłady soli”. Kinga się zamyśliła, bo jak tu przenieść całą kopalnię do Polski. Uniosła wzrok, prosząc o radę Boga i po chwili już wiedziała co ma zrobić. Zdjęła z palca zaręczynowy pierścień od Bolesława i wrzuciła go do szybu. Dworzanie, którzy to widzieli, zdziwili się nieco, lecz nic nie powiedzieli.

Wkrótce Kinga wyruszyła na dwór Bolesława, gdzie huczne czekało ją powitanie. Rychło odbył się ślub, na którym zjawiło się całe rycerstwo z Małopolski i co dostojniejsi mieszkańcy. Kinga zamieszkała na Wawelu jako władczyni Polski.

Po kilku dniach, chcąc odnaleźć swój posag, poprosiła męża aby pokazał jej królestwo. Tak więc wyruszył cały orszak, a Kinga podziwiała przepiękne tereny swego księstwa. Wnet kazała się zatrzymać i poleciła pachołkom by zaczęli kopać we wskazanym przez nią miejscu. Gdy pachołkowie natrafili na skałę, stwierdzili, że dalej kopać się nie da. Księżna nakazała by odłupali kawałek skały. Jeden z chłopów podał Kindze biały kawałek skały, który okazał się bryłką soli. Nakazała go rozłupać, a ze środka wypadł jej zaręczynowy pierścień.

Wtedy wszyscy zrozumieli o jaki posag prosiła ojca i że pierścień, który wrzuciła do kopalni w Marumuresz, sprowadził tę drogocenną sól do Polski. Od tej pory kopalnia w Wieliczce słynie z bogatych złóż solnych. Księżna Kinga jeszcze długo i mądrze rządziła polskim ludem.

 

8

9

 

Od XIII wieku do 1772 wspólnie z kopalnią soli „Bochnia” wchodziła w skład przedsiębiorstwa Żupy krakowskie. Sole wydobywane w kopalni pochodzą z miocenu i zostały wraz utworami towarzyszącymi tektonicznie przesunięte przez ruchy orogenezy alpejskiej w obecne miejsce z pierwotnej lokalizacji odległej o minimum kilkadziesiąt kilometrów.

 

17

 

1253 - Wyprawa książąt: Bolesława Wstydliwego i Władysława opolskiego przeciw Czechom. Lokacja Głogowa. Kanonizacja biskupa Stanisława ze Szczepanowa;

 

4

 

Podział Wielkopolski na dzielnice: poznańską i kaliską. Krzyżacy w Prusach pod Sambią.

 

1254 - Układ Siemowita mazowieckiego z Krzyżakami. Uroczyste obchody kanonizacji biskupa Stanisława ze Szczepanowa w Krakowie ( z udziałem wszystkich książąt piastowskich);

1255 - Zdobycie Nakła przez księcia pomorskiego Mściwoja, syna Świętopełka. Jedna z wypraw Siemowita mazowieckiego przeciw Jadźwingom (do 1256);

1256 - Wyprawa książąt: Przemysława I, Bolesława Pobożnego i Kazimierza kujawskiego na Pomorze. Zdobycie Raciąża;

1257 - Śmierć Przemysława I. Wielkopolska w rękach Bolesława Pobożnego. Opanowanie ziemi santockiej przez Brandenburczyków. Lokacja Krakowa;

 

11

 

25

 

12

 

16

 

18

 

21

 

22

 

Wydanie jednej z emisji monety okolicznościowej o nominale 2 zł będącej aktualnym środkiem płatniczym w Polsce. Moneta w stanie menniczym została zamknięta w sztywnym blistrze, którego obie strony przedstawiają temat wydania tej monety oraz dane jej emisji.  

       

1258 - Najazd Litwinów na Mazowsze. Pierwszy wodociąg miejski (w Raciążu);

1259 - Najazd Kazimierza kujawskiego na ziemię kaliską. Drugi najazd mongolski (do 1260). Wieża ratusza w Toruniu;

1260 - Udział książąt polskich w wojnie czesko - węgierskiej (po obu stronach), zakończonej zwycięstwem Przemysława Ottokara II. Zniszczenie przez Mongołów biblioteki benedyktyńskiego klasztoru na Łysej Górze;

1261 - Kolejne powstanie Prusów przeciwko Krzyżakom;

 

5

 

Powrót kasztelanii lądzkiej do Wielkopolski. Postępy brandenburskie w nowej Marchii.

 

1262 - Kolejny najazd Litwinów ma Mazowsze. Fundacja pierwszego kościoła Mariackiego w Krakowie (nie dotrwał do naszych czasów, przed 1346 - budowa dzisiejszego prezbiterium);

1263 - Najazd Litwinów i Prusów na Mazowsze i ziemię łęczycką;

1264 - Nadanie przez Bolesława Pobożnego, w Kaliszu, przywilejów Żydom (pierwsze tego rodzaju). Najazd Jadźwingów, zwycięstwo Bolesława Wstydliwego w bitwie pod Brańskiem;

1265 - Najazd Sasów (utrata Santoka);

1266 - Najazd Litwinów na Mazowsze. Udział Polaków w wyprawie czeskiego króla Przemysła Ottokara na Bawarię;

Kanonizacja Jadwigi śląskiej, żony Henryka Brodatego (zjazd ogólnopolski o wydźwięku patriotycznym);

 

23

 

24

 

1268 - Bunt ludności Kujaw przeciwko sprzyjającemu Krzyżakom księciu Siemomysłowi;

1269 - Walki między margrabią brandenburskim Ottonem a Bolesławem Pobożnym (do 1270). Zapis testamentowy św. Salomei, oddajacy jej księgozbiór franciszkanom. Kaplica św. Jadwigi przy kościele Cysterek w Trzebnicy (do 1275);

1271 - Walki polskich książąt po obydwu stronach kolejnego konfliktu czesko - węgierskiego. Zajęcie Gdańska przez Brandenburczyków. Pierwsze wzmianki o wiatrakach na naszych ziemiach (Pomorze);

1272 - Zdobycie zamku w Gdańsku przez wojska Bolesława Pobożnego oraz Mściwoja II, księcia pomorskiego. Pokonanie Brandenburczyków w Wielkopolsce przez Przemysława II. Wodociąg miejski we Wrocławiu;

1273 - Zwycięstwo odniesione przez Bolesława Wstydliwego nad zbuntowanymi możnymi i książętami pod Bogucinem. Pokój między Mściwojem II a Brandenburczykami;

1274 - Najazd Brandenburczyków na Wielkopolskę;

 

6

 

Zajęcie Słupska, Sławna i Darłowa przez Brandenburgię. Krosno Odrzańskie przyłączone do dzielnicy wrocławskiej Henryka IV Probusa.

 

1276 - Rozpoczęcie budowy zamku krzyżackiego w Malborku;

1278 - Zwycięska wyprawa Bolesława Pobożnego i Mściwoja II przeciw Brandenburczykom;

1279 - Panowanie Leszka Czarnego (do 1288) i Przemysława II (w Wielkopolsce, do 1296). Klęska głodu na Mazowszu;

 

7

 

Zajęcie okolic Drohiczyna przez Litwę. Połączenie dzielnicy krakowsko-sandomierskiej z Sieradzką. Zjednoczenie całej Wielkopolski. Powrót Słupska, Sławna i Darłowa do Pomorza Wschodniego. Przyłączenie ziemi rudzkiej (wieluńskiej) do dzielnicy wrocławskiej Henryka IV Probusa.